Theo Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT quy định về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, trường mầm non phải công khai các nhóm thông tin: thông tin chung về nhà trường, thu chi tài chính, điều kiện bảo đảm chất lượng (đội ngũ, cơ sở vật chất), kế hoạch và kết quả hoạt động giáo dục, kết quả kiểm định, và báo cáo thường niên. Hình thức chính là đăng trên trang thông tin điện tử của trường và niêm yết tại trường.
Thông tư này thay cho quy chế công khai cũ ban hành năm 2017, vốn quen với tên gọi "ba công khai". Với phụ huynh, đây là bộ thông tin chính thức, có trách nhiệm pháp lý, khác hẳn tài liệu giới thiệu hay quảng cáo. Bài này đi qua những gì trường phải công khai, đọc chúng thế nào, đối chiếu với điều bạn thấy ra sao, và phân biệt thông tin công khai với con số tiếp thị. Như mọi văn bản, bạn nên kiểm bản đang có hiệu lực, vì chi tiết mẫu biểu có thể được sửa đổi.
Công khai để làm gì và ai phải công khai
Mục đích của quy định là để người học, cha mẹ và xã hội giám sát chất lượng, điều kiện và tài chính của cơ sở giáo dục. Thông tin công khai là thông tin trường cam kết là đúng tại thời điểm công bố; trường chịu trách nhiệm nếu công khai sai hoặc không công khai. Điều này khiến nó có giá trị hơn mọi tờ rơi: khi có tranh chấp, đây là thứ có thể dẫn ra làm căn cứ.
Quy định áp cho mọi cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó có trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ thuộc mọi loại hình, công lập hay tư thục. Trường tư thục không được miễn công khai vì "là doanh nghiệp". Ngược lại, phần thu chi của trường tư thục có cách trình bày khác trường công lập, vì nguồn tài chính khác nhau.
Nguyên tắc công khai là đầy đủ, chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận. Dễ tiếp cận nghĩa là phụ huynh không phải làm đơn xin mới xem được; thông tin phải nằm sẵn ở chỗ ai cũng mở được, với cách trình bày người không chuyên đọc được.
Năm nhóm thông tin trường mầm non phải công khai
Bảng dưới tóm đại ý các nhóm nội dung. Tên nhóm được đặt cho dễ tra; mẫu biểu cụ thể nằm trong phụ lục của thông tư.
| Nhóm | Gồm những gì (đại ý) | Phụ huynh dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Thông tin chung | Tên, loại hình, địa chỉ các điểm trường, cơ quan quản lý, người đứng đầu, sứ mạng, tầm nhìn, quyết định thành lập, cho phép hoạt động | Biết trường được cấp phép theo loại nào, ai chịu trách nhiệm |
| Thu chi tài chính | Các khoản thu và mức thu, chính sách miễn giảm, hỗ trợ; với trường công lập còn có tình hình tài chính theo năm | Đối chiếu khoản phải nộp với khoản đã công khai |
| Điều kiện bảo đảm chất lượng | Số lượng, trình độ đội ngũ quản lý, giáo viên, nhân viên; cơ sở vật chất, phòng học, sân chơi, thiết bị | So số giáo viên đạt chuẩn với số nhóm lớp; xem điều kiện phòng học |
| Kế hoạch và kết quả hoạt động | Kế hoạch giáo dục năm học, chương trình thực hiện (kể cả chương trình bổ sung), quy mô trẻ theo nhóm lớp, kết quả chăm sóc, giáo dục | Biết trường dạy theo khung nào, phần bổ sung là gì, sĩ số các lớp |
| Kiểm định và báo cáo thường niên | Kết quả kiểm định chất lượng, công nhận đạt chuẩn quốc gia nếu có; báo cáo thường niên tổng hợp hoạt động | Xem trường đã được đánh giá ngoài chưa, ở cấp độ nào |
Nhóm "kế hoạch và kết quả" ở mầm non không có điểm số hay tỉ lệ xếp loại, vì chương trình mầm non không chấm điểm trẻ. Kết quả thường được trình bày bằng tỉ lệ trẻ được theo dõi sức khoẻ, tình trạng dinh dưỡng chung, tỉ lệ trẻ năm tuổi hoàn thành chương trình. Một trường công khai "tỉ lệ trẻ giỏi" là đang dùng ngôn ngữ không thuộc về mầm non.
Công khai ở đâu, khi nào
Thông tư yêu cầu công khai trên trang thông tin điện tử của cơ sở giáo dục; trường chưa có trang riêng thì công khai trên trang của cơ quan quản lý hoặc hình thức phù hợp khác theo quy định. Bên cạnh đó, trường niêm yết tại trụ sở ở nơi thuận tiện cho người xem, và phổ biến trong các cuộc họp với cha mẹ khi phù hợp.
Về thời điểm, thông tin được công khai theo năm học và cập nhật khi có thay đổi. Những thông tin phục vụ tuyển sinh, như các khoản thu dự kiến, cần có trước khi trường nhận hồ sơ để phụ huynh biết trước khi quyết định. Báo cáo thường niên được lập theo chu kỳ năm. Mốc cụ thể của từng loại thông tin được ghi trong thông tư; khi cần đối chiếu ngày, hãy mở văn bản.
Trên thực tế, mục công khai thường nằm ở chân trang hoặc thanh menu của trang trường, với tên như "Công khai", "Ba công khai", "Thông tin công khai". Nếu tìm không thấy, đó đã là một thông tin đáng chú ý, và bạn có thể hỏi văn phòng nhà trường thông tin này đăng ở đâu.
Đọc thông tin công khai trong mười lăm phút
Không cần đọc hết mọi biểu mẫu. Sáu bước dưới đây tập trung vào những phần chạm tới con bạn nhất.
- Mở phần thông tin chung, ghi lại tên chính thức của trường, loại hình và số quyết định cho phép hoạt động; so với tên trên hợp đồng hoặc hồ sơ nhập học.
- Xem danh sách điểm trường: cơ sở con học có nằm trong danh sách không.
- Ở phần đội ngũ, lấy số giáo viên đạt chuẩn chia cho số nhóm lớp để có con số bình quân, đặt cạnh định mức tham chiếu của khối công lập.
- Ở phần quy mô, xem sĩ số từng nhóm lớp, so với mức trần trong Điều lệ theo đúng độ tuổi.
- Ở phần chương trình, xem trường có ghi rõ thực hiện Chương trình giáo dục mầm non quốc gia và phần bổ sung là gì không.
- Ở phần thu chi, đọc danh mục các khoản thu, phần nào bắt buộc, phần nào tự nguyện, chính sách hoàn trả khi trẻ nghỉ.
Làm xong sáu bước, bạn có một bức tranh khá đầy đủ, và quan trọng hơn là một danh sách câu hỏi cụ thể để mang đến buổi gặp nhà trường, thay vì những câu chung chung.
Thông tin công khai khác con số quảng cáo ở chỗ nào
Có trách nhiệm pháp lý. Thông tin công khai theo thông tư là thông tin trường chịu trách nhiệm về tính chính xác. Con số trong tài liệu giới thiệu, bài quảng cáo, mạng xã hội không có ràng buộc tương tự, và nhiều khi là con số tích luỹ, ước tính hoặc chỉ đúng ở một cơ sở.
Có mẫu biểu chung. Vì theo mẫu, thông tin công khai của các trường có thể đặt cạnh nhau để so sánh. Con số quảng cáo mỗi nơi tính một kiểu, so với nhau gần như vô nghĩa.
Có thời điểm. Thông tin công khai gắn với năm học. Một con số quảng cáo không ghi thời điểm có thể đã cũ nhiều năm.
Không dùng ngôn từ đánh giá. Thông tin công khai nêu số lượng, trình độ, điều kiện, không nêu "hàng đầu", "chuẩn quốc tế", "tốt nhất". Khi thấy những cụm từ này, hãy tìm con số công khai tương ứng để biết chúng dựa vào đâu.
Đọc phần công khai các khoản thu
Trang này là trang giáo dục nên không bàn mức thu cụ thể. Nhưng cách đọc phần thu chi công khai thì phụ huynh ở trường nào cũng cần, vì đây là chỗ hay phát sinh hiểu lầm nhất. Khi đọc, để ý những điểm dưới.
- Khoản theo quy định và khoản dịch vụ: ở trường công lập, học phí theo khung của địa phương tách khỏi các khoản dịch vụ phục vụ bán trú; ở trường tư thục, các khoản thường gom theo hợp đồng nhưng vẫn phải liệt kê rõ.
- Tính chất bắt buộc hay tự nguyện: khoản tự nguyện phải ghi là tự nguyện, và không nộp không được ảnh hưởng tới việc chăm sóc trẻ.
- Chu kỳ thu: theo tháng, theo kỳ hay theo năm; khoản thu một lần khi nhập học là gì, có hoàn lại không.
- Chính sách khi trẻ nghỉ: nghỉ ốm, nghỉ dài ngày, chuyển trường thì khoản nào được hoàn hoặc trừ, theo cách tính nào.
- Chính sách miễn giảm, hỗ trợ: các đối tượng được miễn giảm theo quy định của nhà nước và chính sách riêng của trường nếu có.
- Khoản không có trong danh mục: một khoản phát sinh giữa năm mà không có trong danh mục đã công khai là điều nên hỏi căn cứ trước khi nộp.
Đặt danh mục công khai cạnh hợp đồng hoặc thông báo nhập học. Hai văn bản phải khớp nhau; chỗ lệch là chỗ cần hỏi lại, tốt nhất là hỏi trước khi ký.
Khi thông tin công khai thiếu hoặc lệch thực tế
Thiếu thông tin là chuyện có thể gặp, nhất là ở trường mới hoặc trường chưa quen làm trang thông tin. Cách xử lý hợp lý là hỏi trực tiếp văn phòng: thông tin này đăng ở đâu, bao giờ cập nhật. Đa số trường sẽ bổ sung khi được hỏi. Việc hỏi cũng nên đi qua ban đại diện cha mẹ trẻ em nếu nhiều phụ huynh cùng quan tâm.
Lệch thực tế là chuyện nghiêm trọng hơn. Ví dụ: số giáo viên công khai nhiều hơn hẳn số cô bạn thấy, sĩ số công khai thấp hơn số trẻ trong lớp, khoản thu thực tế không có trong danh mục. Khi đó, hãy ghi lại cụ thể điều bạn thấy và đề nghị ban giám hiệu giải thích. Có những lệch có lý do chính đáng, như số liệu chốt từ đầu năm và có thay đổi giữa năm; có những lệch thì không.
Nếu trường không công khai hoặc công khai sai mà không điều chỉnh, phụ huynh có thể phản ánh tới cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp của trường. Vi phạm quy định về công khai có thể bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục. Mục tiêu của phụ huynh không phải là để trường bị phạt, mà để có thông tin đúng để quyết định cho con.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 09/2024 khác gì quy chế "ba công khai" trước đây?
Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT thay cho Thông tư 36/2017/TT-BGDĐT. Văn bản mới mở rộng nội dung, đặt nặng việc công khai trên trang thông tin điện tử và có báo cáo thường niên. Tên gọi "ba công khai" vẫn được dùng quen miệng, nhưng nội dung nay rộng hơn ba nhóm cũ.
Trường tư thục có phải công khai lương giáo viên không?
Quy định công khai tập trung vào điều kiện bảo đảm chất lượng như số lượng, trình độ đội ngũ, và vào các khoản thu với người học. Thông tin tiền lương cá nhân của giáo viên không thuộc nhóm phải công khai cho phụ huynh. Phần tài chính của trường tư thục được trình bày theo mẫu riêng.
Thông tin công khai có ghi tên từng giáo viên không?
Mẫu công khai thường trình bày đội ngũ theo số lượng và trình độ, không bắt buộc liệt kê tên từng người. Nhiều trường chủ động giới thiệu giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh của lớp. Việc đăng ảnh, tên giáo viên lên trang công khai cần sự đồng ý của chính giáo viên.
Trường không có trang thông tin điện tử thì công khai thế nào?
Thông tư cho phép cơ sở chưa có trang thông tin riêng công khai qua kênh khác phù hợp, như trang của cơ quan quản lý, và vẫn phải niêm yết tại trường. Tuy vậy với trường ở đô thị, không có trang thông tin là điều nên hỏi, vì phụ huynh khó tiếp cận thông tin khi chưa đến trường.
Thông tin công khai có cho biết chất lượng giáo viên không?
Thông tin công khai cho biết số lượng và trình độ đào tạo, có khi cả kết quả đánh giá theo chuẩn nghề nghiệp tính theo tỉ lệ. Nó không cho biết cách từng cô làm việc với trẻ. Phần đó phụ huynh phải quan sát trực tiếp và trao đổi với nhà trường.
Phụ huynh có được chụp lại bảng niêm yết công khai không?
Thông tin công khai là thông tin dành cho người học, cha mẹ và xã hội, nên việc ghi chép, chụp lại để tham khảo là hợp lý. Khi chụp ở trường, hãy tránh chụp trẻ và người khác. Nếu trường có trang thông tin, bản đăng ở đó thường dễ đọc và dễ lưu hơn.