Theo Điều lệ trường mầm non ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT, nhóm trẻ có tối đa 15 trẻ với trẻ 3–12 tháng, 20 trẻ với trẻ 13–24 tháng và 25 trẻ với trẻ 25–36 tháng; lớp mẫu giáo có tối đa 25 trẻ ở lớp 3–4 tuổi, 30 trẻ ở lớp 4–5 tuổi và 35 trẻ ở lớp 5–6 tuổi. Đây là mức trần, không phải mức khuyến nghị; trường được xếp ít hơn, không được xếp nhiều hơn.
Con số trần dễ bị đọc nhầm theo hai chiều. Có người coi 35 trẻ là "chuẩn", nên thấy lớp 30 trẻ đã là ít. Có người so 35 với tỉ lệ cô trên trẻ quảng cáo ở đâu đó, rồi cho rằng trường làm sai. Thực ra sĩ số và số giáo viên là hai quy định khác nhau, do hai văn bản khác nhau điều chỉnh. Bài này đi qua bảng sĩ số, cách chia nhóm lớp theo độ tuổi, các trường hợp được ghép lớp, quy định về trẻ khuyết tật học hoà nhập, và cách phụ huynh tự đếm khi đi xem lớp. Bạn nên kiểm lại văn bản hợp nhất mới nhất trước khi trích dẫn, vì thông tư có thể được sửa đổi.
Bảng sĩ số tối đa theo độ tuổi
Điều lệ chia trẻ thành hai khối. Trẻ dưới ba tuổi học trong nhóm trẻ, chia theo tháng tuổi. Trẻ từ ba đến sáu tuổi học trong lớp mẫu giáo, chia theo năm tuổi. Mỗi mốc có một số trẻ tối đa.
| Khối | Độ tuổi | Số trẻ tối đa | Lý do mức trần ở khoảng này |
|---|---|---|---|
| Nhóm trẻ | 3–12 tháng | 15 trẻ | Trẻ chưa đi vững, ăn ngủ theo nhịp riêng, gần như mọi việc cần người lớn làm cùng |
| Nhóm trẻ | 13–24 tháng | 20 trẻ | Trẻ bắt đầu tự đi, tự xúc ăn, nhưng vẫn cần hỗ trợ sát khi vệ sinh, thay đồ |
| Nhóm trẻ | 25–36 tháng | 25 trẻ | Trẻ tự phục vụ được nhiều việc, bắt đầu chơi cạnh và chơi cùng bạn |
| Lớp mẫu giáo | 3–4 tuổi | 25 trẻ | Mới chuyển từ nhà trẻ lên, còn cần nhiều nâng đỡ về nề nếp |
| Lớp mẫu giáo | 4–5 tuổi | 30 trẻ | Trẻ chơi nhóm, tham gia hoạt động chung lâu hơn |
| Lớp mẫu giáo | 5–6 tuổi | 35 trẻ | Trẻ tự lập cao, hoạt động theo nhóm nhỏ và tự quản được một phần |
Mức trần tăng dần theo tuổi phản ánh một điều mà nghiên cứu về phát triển trẻ đã ghi nhận từ lâu: trẻ càng nhỏ càng cần tương tác một–một với người lớn, càng ít khả năng chờ đợi đến lượt. Nhiều hệ thống giáo dục mầm non trên thế giới cũng đặt quy mô nhóm nhỏ hơn cho trẻ dưới ba tuổi. Con số cụ thể mỗi nước một khác, nên đừng so con số Việt Nam với nước khác nếu không đọc kèm số giáo viên trên nhóm.
Trẻ được xếp vào nhóm, lớp theo độ tuổi như thế nào
Nguyên tắc chung của Điều lệ là trẻ được tổ chức theo nhóm trẻ hoặc lớp mẫu giáo cùng độ tuổi. Với nhóm trẻ, mốc tính bằng tháng tuổi; với mẫu giáo, mốc tính bằng năm tuổi. Trên thực tế, các trường mẫu giáo thường xếp lớp theo năm sinh của trẻ cho từng năm học, để cả lớp cùng một mốc chuyển tiếp, nhất là lớp năm tuổi trước khi vào lớp 1.
Hệ quả là trong một lớp mẫu giáo, trẻ lớn nhất và nhỏ nhất có thể chênh nhau gần mười hai tháng. Một bé sinh tháng một và một bé sinh tháng mười hai cùng ngồi một lớp, và khoảng cách đó ở tuổi lên ba là rất lớn. Đây là lý do chương trình yêu cầu giáo viên đánh giá và tổ chức hoạt động theo từng trẻ, không so trẻ với nhau. Nếu con bạn sinh cuối năm, hãy nhớ điều này khi nghe nhận xét của cô ở những tháng đầu.
Ở nhà trẻ, cách chia theo tháng tuổi linh hoạt hơn. Nhiều trường gộp trẻ theo các khoảng tháng tuổi gần nhau và chuyển trẻ sang nhóm lớn hơn khi trẻ đạt mốc phát triển, không nhất thiết chờ đúng ngày sinh. Global Star School chia hai lớp nhà trẻ theo trường là Tiny Star (12–24 tháng) và Shining Star (24–36 tháng), và ba lớp mẫu giáo Rising Star, Glowing Star, Super Star tương ứng 3–4, 4–5 và 5–6 tuổi. Nội dung học của từng lớp được trình bày ở chuyên mục học vụ nhà trẻ và học vụ mẫu giáo.
Lớp ghép: khi nào được ghép và sĩ số lớp ghép tính ra sao
Điều lệ cho phép tổ chức nhóm trẻ ghép hoặc lớp mẫu giáo ghép khi số trẻ cùng độ tuổi không đủ để lập một nhóm lớp riêng. Trường hợp này thường gặp ở vùng thưa dân, điểm trường lẻ, hoặc ở cơ sở mới mở năm đầu. Điều lệ có điều khoản riêng về số trẻ của nhóm lớp ghép; khi cần con số chính xác cho trường hợp của con, hãy tra đúng khoản đó trong văn bản hợp nhất. Về nguyên lý, cách đọc an toàn là lấy mức trần của độ tuổi nhỏ nhất trong lớp làm mốc so sánh. Ví dụ, một lớp ghép trẻ ba tuổi với trẻ bốn tuổi nên được nhìn như lớp ba tuổi khi xét có quá đông hay không.
Cách nhìn này có lý: trẻ nhỏ nhất quyết định nhu cầu chăm sóc của cả lớp. Một cô phụ trách lớp ghép phải chuẩn bị hoạt động hai mức độ cho cùng một chủ đề, và phải để mắt đến những trẻ còn chưa tự phục vụ được. Vì vậy lớp ghép đúng nghĩa là giải pháp cho chỗ thiếu trẻ, không phải cách để dồn trẻ vào ít phòng.
Ở thành phố lớn như TP.HCM, lớp ghép ít gặp ở trường quy mô vừa và lớn. Nếu trường xếp con bạn vào lớp ghép, hãy hỏi lý do, hỏi lớp có bao nhiêu trẻ mỗi độ tuổi, và giáo viên lập kế hoạch cho hai độ tuổi thế nào. Một số mô hình giáo dục chủ động ghép tuổi vì lý do sư phạm, cho trẻ lớn và trẻ nhỏ học từ nhau. Đó là lựa chọn phương pháp, khác với ghép do thiếu trẻ, và vẫn phải nằm trong giới hạn sĩ số của Điều lệ.
Trẻ khuyết tật học hoà nhập và ảnh hưởng tới sĩ số
Luật Giáo dục và Luật Người khuyết tật đều khẳng định quyền được học hoà nhập của trẻ khuyết tật. Điều lệ trường mầm non cụ thể hoá điều này: trẻ khuyết tật được nhận vào nhóm trẻ, lớp mẫu giáo phù hợp với độ tuổi và khả năng, và mỗi nhóm lớp có giới hạn số trẻ khuyết tật học hoà nhập để giáo viên đủ sức hỗ trợ. Các văn bản về giáo dục hoà nhập trước đây cũng có cơ chế giảm sĩ số của lớp khi có trẻ khuyết tật. Khi cần con số chính xác, hãy tra đúng điều khoản trong văn bản hợp nhất mới nhất.
Với phụ huynh có con phát triển điển hình, quy định này có nghĩa là lớp có trẻ học hoà nhập không phải lớp "bị ảnh hưởng", mà là lớp được tính toán để đủ người hỗ trợ. Với phụ huynh có con cần hỗ trợ đặc biệt, đây là căn cứ để trao đổi với trường về lớp phù hợp, kế hoạch giáo dục cá nhân và vai trò của người hỗ trợ nếu có.
Việc sàng lọc, đánh giá chuyên sâu và can thiệp sớm nằm ngoài phạm vi chuyên mục này. Trang Global Star Special của hệ thống phụ trách phần đó. Ở đây chỉ cần nhớ: nhận trẻ khuyết tật học hoà nhập là nghĩa vụ theo quy định, và sĩ số lớp phải được xếp sao cho việc hoà nhập có thực chất.
Phụ huynh tự đếm sĩ số khi đi xem lớp
Sĩ số ghi trên giấy và số trẻ có mặt trong phòng có thể khác nhau, vì trẻ nghỉ ốm, vì trường đang nhận thêm trẻ giữa năm. Các bước dưới giúp bạn có con số gần thật mà không làm phiền lớp học.
- Hỏi sĩ số theo danh sách của lớp con bạn, và hỏi lớp đang ở độ tuổi nào theo cách trường chia.
- Đối chiếu sĩ số đó với mức trần của đúng độ tuổi trong bảng ở trên; nếu là lớp ghép, so với mức của độ tuổi nhỏ nhất cho chắc.
- Hỏi số giáo viên và nhân viên được phân công cho lớp, ai có mặt cả ngày, ai chỉ có mặt ở một số khung giờ.
- Khi tham quan, quan sát giờ chuyển tiếp như rửa tay trước bữa ăn hoặc chuẩn bị ngủ trưa: đây là lúc sĩ số thể hiện rõ nhất, trẻ có phải chờ quá lâu không.
- Hỏi diện tích phòng sinh hoạt chung và phòng ngủ của lớp; tiêu chuẩn cơ sở vật chất có định mức diện tích theo số trẻ, nên phòng nhỏ mà sĩ số chạm trần là dấu hiệu chật.
Đừng chỉ hỏi "lớp có bao nhiêu bé". Câu hỏi đầy đủ là "lớp có bao nhiêu bé, ở độ tuổi nào, có mấy người lớn trong từng khung giờ". Ba con số đó đi cùng nhau mới nói được điều gì đó về chất lượng chăm sóc.
Sĩ số thấp có luôn tốt hơn không
Sĩ số nhỏ giúp giáo viên có thời gian cho từng trẻ, nhưng nó chỉ là điều kiện cần. Nghiên cứu về chất lượng giáo dục mầm non thường tách hai nhóm yếu tố: yếu tố cấu trúc như sĩ số, tỉ lệ người lớn trên trẻ, trình độ giáo viên; và yếu tố quá trình như chất lượng tương tác giữa cô với trẻ, cách tổ chức hoạt động, mức độ ấm áp và phản hồi. Các công trình đo chất lượng lớp học như thang quan sát CLASS do nhóm của Robert Pianta phát triển tập trung nhiều vào phần tương tác, vì đó là phần trực tiếp tác động tới trẻ.
Một lớp hai mươi trẻ với giáo viên giỏi, chủ động, có kế hoạch rõ có thể tốt hơn một lớp mười lăm trẻ mà cô bận việc khác. Ngược lại, khi sĩ số chạm trần và số người lớn tối thiểu, giáo viên giỏi đến mấy cũng khó giữ được tương tác chất lượng suốt cả ngày. Vì vậy khi chọn hay đánh giá lớp, hãy xem sĩ số như một cái sàn an toàn, rồi nhìn tiếp vào cách cô làm việc với trẻ.
Điều phụ huynh nên tránh là dùng sĩ số để so lớp này với lớp kia một cách máy móc, hay so con mình với bạn trong lớp đông. Mỗi lớp có cơ cấu tuổi, đội ngũ và phòng học khác nhau. Con số có ích nhất là con số của chính lớp con bạn, đặt cạnh mức trần của đúng độ tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Trường nhận thêm trẻ giữa năm làm lớp vượt sĩ số thì có được không?
Không. Mức sĩ số trong Điều lệ là mức tối đa, áp cho cả năm học chứ không chỉ lúc khai giảng. Nếu nhận thêm trẻ làm lớp vượt trần, trường phải chia lớp hoặc điều chỉnh. Phụ huynh có thể hỏi ban giám hiệu sĩ số hiện tại và kế hoạch xử lý, có thể nhờ ban đại diện cha mẹ trẻ em nêu ý kiến.
Sĩ số tối đa có tính cả trẻ đang nghỉ học dài ngày không?
Sĩ số tính theo danh sách trẻ của nhóm lớp, không theo số có mặt mỗi ngày. Trẻ nghỉ ốm vài hôm vẫn được tính. Trẻ đã thôi học, rút hồ sơ thì không tính. Vì vậy khi so với mức trần, hãy hỏi sĩ số theo danh sách, không chỉ đếm số bé có mặt hôm bạn đến xem.
Trẻ sinh cuối năm có được học lớp dưới một năm không?
Thông thường trường xếp lớp mẫu giáo theo năm sinh trong năm học, nên trẻ sinh cuối năm vẫn vào lớp cùng năm sinh. Một số trường cân nhắc trường hợp đặc biệt theo đánh giá phát triển của trẻ. Riêng tuổi vào lớp 1 do Luật Giáo dục quy định, nên việc xếp lại lớp mẫu giáo cần trao đổi kỹ với trường.
Lớp song ngữ hay lớp quốc tế có sĩ số tối đa khác không?
Không có mức sĩ số riêng cho lớp song ngữ trong Điều lệ. Lớp của trường mầm non thực hiện chương trình quốc gia vẫn theo mức trần chung. Nhiều trường tư thục chủ động xếp ít trẻ hơn mức trần; đó là lựa chọn của trường, không phải nghĩa vụ, nên hãy hỏi con số cụ thể.
Nhóm trẻ 12–24 tháng ở trường chia khác các mốc tháng tuổi trong Điều lệ có sai không?
Không nhất thiết sai. Điều lệ đặt các mốc để xác định mức trần sĩ số. Trường có thể chia nhóm theo khoảng tháng tuổi khác cho phù hợp, miễn số trẻ mỗi nhóm không vượt mức trần của Điều lệ. Cách đối chiếu chắc nhất là hỏi trẻ nhỏ nhất của nhóm bao nhiêu tháng rồi so với mốc tương ứng.
Có quy định diện tích phòng học tối thiểu theo số trẻ không?
Có. Tiêu chuẩn cơ sở vật chất trường mầm non, gồm Thông tư 13/2020/TT-BGDĐT và tiêu chuẩn thiết kế trường mầm non, đặt định mức diện tích theo số trẻ cho phòng sinh hoạt chung, phòng ngủ và sân chơi. Khi cần con số cụ thể, hãy tra văn bản hiện hành, vì định mức khác nhau giữa các loại phòng.