Hỏi gì để biết trường thực hiện chương trình mầm non quốc gia ra sao: 18 câu

Muốn biết một trường mầm non thực hiện chương trình quốc gia ra sao, phụ huynh nên hỏi theo sáu nhóm: trường căn cứ văn bản nào, mục tiêu của lớp lấy từ đâu, ngày của trẻ được chia thế nào, chơi được tổ chức ra sao, trẻ được đánh giá bằng cách nào, và phần bổ sung đứng ở đâu so với chương trình chính. Câu trả lời tốt thường cụ thể, có ví dụ từ lớp thật, và đi từ chương trình quốc gia sang phần riêng của trường chứ không ngược lại.

Bộ câu hỏi dưới đây dùng được trong buổi họp phụ huynh đầu năm, khi trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, hoặc khi gia đình đang tìm hiểu một trường. Mỗi câu kèm giải thích vì sao nên hỏi và câu trả lời như thế nào là đáng yên tâm. Không cần hỏi hết; chọn những câu chạm đúng điều gia đình đang băn khoăn.

Trước khi hỏi: vài điều nên chuẩn bị

Câu hỏi sẽ hiệu quả hơn khi phụ huynh đã nắm sơ bộ khung chương trình. Không cần đọc hết văn bản, nhưng nên biết vài điểm: chương trình chia hai phần nhà trẻ và mẫu giáo; nhà trẻ có bốn lĩnh vực, mẫu giáo có năm; chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo; đánh giá dựa trên quan sát, không chấm điểm; không dạy trước chương trình lớp một. Những điểm này giúp nghe ra câu trả lời nào đúng tinh thần khung chung.

Nên chuẩn bị thêm thông tin về chính con mình: con đang ở độ tuổi nào trong chương trình, ở nhà con thích chơi gì, con dễ gặp khó ở đâu, gia đình nói những ngôn ngữ nào. Trao đổi với giáo viên là hai chiều; thông tin về trẻ là thứ giáo viên cần để làm đúng việc của mình.

Cuối cùng, chọn thời điểm. Câu hỏi về kế hoạch và mục tiêu hợp với buổi họp đầu năm hoặc đầu chủ đề; câu hỏi về con cụ thể hợp với buổi gặp riêng. Hỏi giáo viên lúc đón trả trẻ đông người thường chỉ nhận được câu trả lời vội.

Nhóm 1 và 2: căn cứ văn bản và mục tiêu của lớp

Hai nhóm đầu cho biết trường đứng trên khung nào và lớp đang hướng tới đâu. Đây là phần nên hỏi trước, vì mọi câu sau đều dựa vào nó.

Nhóm 1 — Căn cứ văn bản

Ba câu đầu xác định trường đang đứng trên khung nào:

• Trường thực hiện chương trình theo văn bản nào? Câu trả lời đáng yên tâm nhắc tới chương trình giáo dục mầm non của Bộ theo bản hợp nhất hiện hành, có cập nhật lần sửa năm 2020, chứ không chỉ "chương trình của trường".
• Phần nào là chương trình quốc gia, phần nào là phần riêng của trường? Trường nên phân biệt rõ được hai phần và nói phần riêng ghép vào đâu.
• Kế hoạch giáo dục năm học được công khai ở đâu? Trường có trách nhiệm công khai thông tin theo quy định; phụ huynh nên biết chỗ xem.

Nhóm 2 — Mục tiêu của lớp

Ba câu giúp biết lớp đang hướng tới điều gì:

• Mục tiêu năm học của lớp con lấy từ đâu? Câu trả lời tốt chỉ về kết quả mong đợi của độ tuổi trong chương trình, có chọn trọng tâm theo đặc điểm lớp.
• Chủ đề tháng này nhắm vào những mục tiêu nào, thuộc lĩnh vực nào? Giáo viên nắm kế hoạch sẽ trả lời ngay được, kèm ví dụ hoạt động.
• Lớp có điều chỉnh mục tiêu cho trẻ cần hỗ trợ thêm, hoặc trẻ đã vượt mốc không? Chương trình đề cao tôn trọng khác biệt; câu trả lời đáng yên tâm cho thấy giáo viên đặt kỳ vọng theo từng trẻ.

Nếu câu trả lời cho hai nhóm này mơ hồ, các nhóm sau thường cũng khó rõ ràng. Ngược lại, một giáo viên nói được mục tiêu chủ đề theo lĩnh vực, có ví dụ hoạt động, thường cũng trả lời tốt phần còn lại.

Nhóm 3 và 4: ngày của trẻ và cách tổ chức chơi

Hai nhóm giữa là chỗ dễ thấy nhất chương trình được thực hiện đúng hay lệch, vì chúng hiện ra ngay trong cách dùng thời gian của trẻ.

Nhóm 3 — Ngày của trẻ

Ba câu về nhịp sinh hoạt, chỗ dễ thấy nhất chương trình được thực hiện đúng hay lệch:

• Một ngày của lớp chia thời gian ra sao? Nên thấy đủ chơi ở các góc, chơi ngoài trời, hoạt động học ngắn, ăn, ngủ trưa, chơi tự chọn, như khung sinh hoạt của chương trình hướng tới.
• Trẻ có được ra ngoài trời mỗi ngày không, khi trời mưa thì sao? Vận động thô và tiếp xúc thiên nhiên là phần của lĩnh vực thể chất và nhận thức; lớp tốt có phương án thay khi thời tiết xấu.
• Giờ ăn, giờ ngủ có được tính là hoạt động giáo dục không? Câu trả lời đúng tinh thần chương trình cho thấy giáo viên dùng chúng để trẻ tập tự lập, giao tiếp, chứ không làm thay cho nhanh.

Nhóm 4 — Chơi và cách tổ chức hoạt động

Ba câu giúp phân biệt học qua chơi thật với khẩu hiệu:

• Trẻ được tự chọn góc chơi, chọn vai không? Chương trình coi chơi là hoạt động chủ đạo; trẻ được lựa chọn trong khung cô chuẩn bị là dấu hiệu tốt.
• Cô làm gì khi trẻ chơi? Câu trả lời đáng yên tâm là quan sát, gợi ý, đặt câu hỏi, nhập vai khi cần, ghi nhận; không phải chỉ đứng trông.
• Sản phẩm của trẻ có được để tự làm theo cách của mình không? Tranh, mô hình mỗi trẻ một kiểu là dấu hiệu tôn trọng biểu đạt cá nhân, đúng mục tiêu lĩnh vực thẩm mỹ.

Nếu được mời dự một buổi sinh hoạt, phụ huynh có thể tự kiểm câu trả lời của hai nhóm này bằng mắt: trẻ có tự chọn góc không, cô đang làm gì, lịch ngày dán ở lớp có khớp với điều được nghe không.

Nhóm 5 và 6: đánh giá và phần bổ sung

Hai nhóm cuối cho biết trường theo dõi trẻ bằng cách nào và những gì được thêm vào khung chung có lấn sang phần chính không.

Nhóm 5 — Đánh giá và trao đổi

Ba câu về cách trường theo dõi sự phát triển của trẻ:

• Cô theo dõi con bằng cách nào? Câu trả lời nên nhắc quan sát hằng ngày, ghi chép, lưu sản phẩm, đánh giá theo giai đoạn, không có bài kiểm tra hay điểm số.
• Phụ huynh được biết kết quả theo dõi khi nào và bằng hình thức gì? Nên có kênh trao đổi định kỳ, có ví dụ cụ thể về con, có gợi ý phối hợp ở nhà.
• Nếu cô thấy con chậm ở mặt nào đó kéo dài, trường làm gì? Câu trả lời đúng mực là trao đổi với phụ huynh, ghi lại quan sát, gợi ý gặp chuyên gia khi cần; trường mầm non không tự chẩn đoán.

Nhóm 6 — Phần bổ sung

Ba câu cuối về những gì trường thêm vào khung chung:

• Phương pháp riêng của trường ghép vào chương trình quốc gia ở đâu? Câu trả lời tốt gắn phương pháp với lĩnh vực và mục tiêu sẵn có, không mở hệ mục tiêu song song.
• Hoạt động ngoại ngữ, kỹ năng diễn ra lúc nào, có tự nguyện không? Làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo có chương trình riêng của Bộ, trên cơ sở tự nguyện của cha mẹ; các nội dung bổ sung khác cũng có quy định quản lý riêng.
• Phần bổ sung có làm giảm giờ ngủ, giờ chơi ngoài trời không? Đây là câu nên hỏi thẳng, vì đó là chỗ phần thêm vào hay lấn mất phần chính.

Nhóm sáu đặc biệt nên hỏi ở các trường song ngữ hoặc có phương pháp riêng, vì đó là chỗ áp lực "thêm cho nhiều" dễ đè lên giấc ngủ và giờ chơi của trẻ.

Những câu ít giúp được gì

Không phải câu hỏi nào cũng cho thông tin dùng được. Vài kiểu câu thường gặp nhưng ít giúp phụ huynh hiểu chương trình:

• "Con có học được nhiều không?" Câu này mời một câu trả lời chung chung. Hỏi "tháng này lớp hướng tới mục tiêu nào" sẽ có thông tin cụ thể hơn.
• "Con có giỏi hơn các bạn không?" Chương trình mầm non không so sánh, xếp hạng trẻ; giáo viên đúng mực sẽ chuyển câu chuyện sang tiến bộ của chính con.
• "Năm tuổi con có đọc được không?" Đọc viết có hệ thống là việc của lớp một. Câu nên hỏi là con có hứng thú với sách, có cầm bút đúng, có nghe hiểu và kể lại được chuyện không.
• "Trường có bao nhiêu môn?" Mầm non không học theo môn; số lớp bổ sung nhiều chưa nói lên chất lượng thực hiện chương trình chính.

Đổi câu hỏi chung sang câu hỏi cụ thể không làm cuộc trao đổi căng thẳng hơn, mà giúp giáo viên có cơ hội kể về con bằng những gì cô đã thật sự quan sát.

Nghe câu trả lời thế nào

Không có câu trả lời mẫu cho mọi trường, nhưng có vài dấu hiệu chung giúp phụ huynh phân biệt:

Một câu trả lời chưa hoàn hảo không có nghĩa là trường không tốt; điều quan trọng là giáo viên sẵn lòng giải thích, và cuộc trao đổi để lại cho phụ huynh thông tin dùng được.

Dùng bộ câu hỏi này ở Global Star School

Trang học vụ này được lập ra chính để phụ huynh tìm câu trả lời cho phần lớn câu hỏi trên trước khi gặp giáo viên: khung chương trình quốc gia, năm lớp theo độ tuổi, cách ghép phương pháp Global Nexus, đánh giá sự phát triển, chuyển tiếp lên lớp một và song ngữ trong học vụ đều có chuyên mục riêng. Câu hỏi về con cụ thể, như con đang ở đâu so với kết quả mong đợi hay ở nhà nên hỗ trợ việc gì, phụ huynh trao đổi trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm của lớp.

Khi đặt câu hỏi, phụ huynh có thể dẫn đúng tên chuyên mục hoặc bài đã đọc trên trang để cuộc trao đổi đi thẳng vào chỗ mình chưa rõ. Nhà trường coi những câu hỏi như vậy là tín hiệu tốt: phụ huynh hiểu khung chung thì việc phối hợp giữa gia đình và lớp học cũng dễ hơn.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi giáo viên nhiều câu như vậy có làm phiền không?

Không, nếu chọn đúng thời điểm và hỏi để hiểu chứ không để bắt lỗi. Giáo viên nắm kế hoạch thường trả lời nhanh các câu về mục tiêu, ngày học, đánh giá. Nên hẹn một buổi gặp riêng hoặc dùng buổi họp đầu năm, tránh lúc đón trả trẻ khi cô đang lo cho cả lớp.

Nếu trường trả lời không rõ phần nào là chương trình quốc gia thì sao?

Có thể hỏi cụ thể hơn: kế hoạch chủ đề có ghi mục tiêu theo lĩnh vực không, mốc theo dõi trẻ dựa vào đâu. Đôi khi người tư vấn chưa nắm học vụ bằng giáo viên hay tổ chuyên môn; xin gặp người phụ trách chuyên môn sẽ có câu trả lời chính xác hơn.

Có nên xin xem hồ sơ theo dõi của con không?

Phụ huynh có quyền được biết thông tin về sự phát triển của con. Hồ sơ thường gồm ghi chép quan sát, sản phẩm, ảnh hoạt động. Xem hồ sơ cùng giáo viên giúp hiểu cô nhìn con thế nào và cùng thống nhất việc hỗ trợ ở nhà, tốt hơn việc chỉ nhận một bảng nhận xét chung.

Câu hỏi nào quan trọng nhất nếu chỉ được hỏi một câu?

Thường là câu về một ngày của trẻ: thời gian được chia ra sao, có đủ chơi, chơi ngoài trời, ngủ trưa không. Lịch ngày phản ánh rất trung thực việc trường hiểu chương trình thế nào, vì mọi ưu tiên của trường cuối cùng đều hiện ra ở cách dùng thời gian của trẻ.

Phụ huynh có nên so sánh câu trả lời giữa các trường không?

So sánh để hiểu thì được, nhưng nên so trên cùng tiêu chí của chương trình quốc gia thay vì so số môn bổ sung hay số hoạt động. Một trường ít lớp bổ sung nhưng tổ chức chơi, quan sát và trao đổi tốt có thể hợp với trẻ hơn trường có lịch dày.

Câu trả lời của giáo viên khác của người tư vấn thì tin ai?

Về học vụ, giáo viên chủ nhiệm và tổ chuyên môn là người trực tiếp thực hiện chương trình nên thông tin của họ sát với lớp học thật. Nếu có khác biệt, phụ huynh nên nêu ra nhẹ nhàng để nhà trường làm rõ; đó cũng là cách giúp trường thống nhất thông tin.