Bảng kế hoạch tuần của lớp mẫu giáo là bản cô giáo xếp các hoạt động trong năm ngày theo khung sinh hoạt một ngày: đón trẻ và thể dục sáng, hoạt động học có chủ đích, chơi ngoài trời, chơi ở các góc, hoạt động buổi chiều. Mỗi ô cho biết hôm đó lớp làm gì, gắn với chủ đề nào và nhắm tới lĩnh vực phát triển nào. Đọc nó, phụ huynh biết được nhịp một tuần của con, chứ không nhận được "bài học" để kiểm tra con buổi tối.
Phần dưới đây giải thích từng dòng thường gặp, vì sao mỗi ngày chỉ có một hoạt động học chính, góc chơi thay đổi thế nào, và kèm một ví dụ giả định cho lớp 4–5 tuổi để dễ hình dung. Mẫu bảng mỗi trường mỗi khác, nhưng cấu trúc bên dưới gần như giống nhau vì cùng xuất phát từ chương trình của Bộ.
Kế hoạch tuần được dựng trên khung sinh hoạt một ngày
Chương trình giáo dục mầm non có phần gợi ý chế độ sinh hoạt một ngày cho từng độ tuổi. Với mẫu giáo, khung này gồm các khoảng: đón trẻ, chơi và thể dục sáng; hoạt động học; chơi, hoạt động ở các góc; chơi ngoài trời; ăn, ngủ, vệ sinh; chơi và hoạt động theo ý thích buổi chiều; trả trẻ. Thứ tự và giờ cụ thể do nhà trường xếp theo điều kiện của mình, nhưng các khoảng chính gần như cố định.
Bảng kế hoạch tuần thường lấy chính các khoảng này làm dòng, lấy thứ hai đến thứ sáu làm cột. Những dòng chăm sóc như ăn, ngủ, vệ sinh ít thay đổi theo ngày nên nhiều trường không ghi vào bảng tuần; chúng thuộc nề nếp bán trú, không thuộc phần học vụ bàn ở đây. Những dòng thay đổi nhiều nhất là hoạt động học, góc chơi và hoạt động chiều.
Hiểu được khung này giúp phụ huynh đọc nhanh: dòng nào là phần cô dẫn dắt cả lớp, dòng nào là phần trẻ tự chọn, dòng nào là phần vận động. Một tuần cân đối có đủ ba loại đó, không nghiêng hẳn về phần ngồi nghe.
Các dòng thường gặp trong bảng kế hoạch tuần
Bảng dưới gom những dòng phổ biến nhất, giải thích ý nghĩa và điều phụ huynh có thể rút ra. Tên dòng có thể khác đôi chút giữa các trường.
| Dòng trong bảng | Nghĩa là gì | Phụ huynh nên hiểu thế nào |
|---|---|---|
| Đón trẻ, trò chuyện | Cô đón từng trẻ, trò chuyện ngắn về chủ đề tuần, cho trẻ xem tranh hay vật thật | Đây là lúc dễ trao đổi vài câu với cô; ghi chú câu hỏi gợi ý của tuần |
| Thể dục sáng | Khởi động, bài tập phát triển chung, thường đổi động tác theo tuần hoặc theo chủ đề | Con đi học muộn sẽ lỡ phần này |
| Hoạt động học | Mỗi ngày một hoạt động có chủ đích, do cô tổ chức, nhắm vào một lĩnh vực chính | Đây là ô chứa "bài" của ngày, nhưng trẻ học qua chơi chứ không học thuộc |
| Chơi ở các góc | Các góc phân vai, xây dựng, nghệ thuật, sách, thiên nhiên; ghi nội dung chính của góc trong tuần | Trẻ tự chọn góc; một tuần trẻ có thể chỉ chơi hai góc, điều đó bình thường |
| Chơi ngoài trời | Quan sát có mục đích, trò chơi vận động, chơi tự do ở sân | Mưa thì chuyển vào hành lang hoặc phòng đa năng |
| Hoạt động chiều | Ôn lại, làm quen nội dung mới, chơi theo ý thích, phần bổ sung của trường | Giờ làm quen tiếng Anh thường nằm ở đây hoặc buổi sáng tuỳ trường |
| Nêu gương cuối tuần, trả trẻ | Cả lớp nhìn lại tuần, khuyến khích hành vi tốt | Không phải xếp hạng; trẻ nào cũng được ghi nhận một điều |
Khi thấy ô "hoạt động học" của thứ hai ghi "làm quen chữ cái" chẳng hạn, đừng hiểu là con phải thuộc mặt chữ trong ngày. Đó là hoạt động làm quen, sẽ được gặp lại trong góc sách, giờ chiều và tuần sau.
Vì sao mỗi ngày chỉ một hoạt động học chính và kéo dài bao lâu
Ở mẫu giáo, hoạt động học có chủ đích là khoảng thời gian ngắn cô tổ chức cho cả lớp hoặc từng nhóm, hướng vào một mục tiêu rõ. Mỗi ngày thường chỉ có một hoạt động như vậy, xoay vòng các lĩnh vực trong tuần: một hôm khám phá khoa học, một hôm làm quen với toán, một hôm văn học hay làm quen chữ viết, một hôm tạo hình hoặc âm nhạc, một hôm vận động. Cách xoay vòng giúp năm lĩnh vực đều được chạm tới mà không ngày nào quá tải.
Thời lượng tăng theo tuổi. Hướng dẫn thường gặp đặt khoảng mười lăm đến hai mươi phút với trẻ ba đến bốn tuổi, dài hơn một chút với trẻ bốn đến năm tuổi, và khoảng hai mươi lăm đến ba mươi phút với trẻ năm đến sáu tuổi; nhà trường nên đối chiếu với chương trình hiện hành. Lý do nằm ở khả năng tập trung có chủ ý của trẻ: các nghiên cứu về chức năng điều hành ở trẻ nhỏ cho thấy khả năng giữ chú ý, kìm phản ứng và chuyển việc phát triển dần qua những năm mẫu giáo, nên kéo dài một hoạt động quá sức chỉ làm trẻ ngồi yên mà không học thêm.
Phần còn lại của ngày, trẻ vẫn học, chỉ là học theo cách khác: qua chơi ở góc, qua vận động ngoài trời, qua trò chuyện lúc ăn. Một tuần có năm ô hoạt động học không có nghĩa trẻ chỉ học năm lần.
Góc chơi thay đổi theo tuần ra sao
Lớp mẫu giáo thường có các góc cố định: góc phân vai (gia đình, cửa hàng, phòng khám), góc xây dựng và lắp ghép, góc nghệ thuật (vẽ, nặn, cắt dán, âm nhạc), góc sách và thư viện nhỏ, góc thiên nhiên hoặc khám phá. Vị trí góc ít thay đổi để trẻ biết tìm đồ, nhưng nội dung từng góc đổi theo chủ đề.
Trong bảng tuần, dòng "chơi ở các góc" ghi nội dung chính của mỗi góc trong tuần đó. Chủ đề "Cây quanh bé" có thể làm góc phân vai thành cửa hàng bán rau quả, góc xây dựng thành vườn cây của trường, góc nghệ thuật in lá, góc thiên nhiên gieo hạt đậu vào cốc. Đồ dùng mới thường được cô đưa vào từ đầu tuần và thêm dần, để trẻ không bị ngợp.
Có hai điều phụ huynh hay hiểu nhầm. Một là nghĩ con phải chơi đủ mọi góc trong tuần; thật ra trẻ tự chọn, và một trẻ say góc xây dựng cả tuần vẫn đang học về kích thước, cân bằng, hợp tác với bạn. Cô theo dõi để mời trẻ sang góc khác khi cần, không ép. Hai là nghĩ giờ góc là giờ chơi "không học"; chương trình coi chơi là hoạt động chủ đạo của tuổi mẫu giáo, và nhiều mục tiêu ngôn ngữ, xã hội đạt được ở góc nhiều hơn ở giờ học chung.
Ví dụ giả định: một tuần của lớp 4–5 tuổi với chủ đề nhánh "Cây quanh bé"
Bảng dưới là ví dụ giả định để minh hoạ cách đọc, không phải lịch thật của một lớp nào ở trường. Lớp 4–5 tuổi ở Global Star School mang tên Glowing Star; nội dung cụ thể mỗi tuần do cô chủ nhiệm và tổ chuyên môn xếp.
| Ngày | Hoạt động học chính | Chơi ngoài trời | Hoạt động chiều |
|---|---|---|---|
| Thứ hai | Khám phá: các bộ phận của cây (rễ, thân, lá) qua cây thật nhổ từ bồn | Dạo quanh sân, tìm ba loại lá khác nhau | Kể chuyện về cây trong nhà mình |
| Thứ ba | Làm quen với toán: xếp lá theo kích thước to nhỏ | Trò chơi vận động "gió thổi cây nghiêng" | Làm quen tiếng Anh với tên các bộ phận của cây |
| Thứ tư | Văn học: nghe và kể lại một truyện ngắn về hạt giống | Tưới bồn cây của lớp, quan sát đất ướt và khô | Chơi theo ý thích ở các góc |
| Thứ năm | Tạo hình: in hình lá bằng màu nước | Đo bóng cây buổi sáng bằng dây | Ôn bài hát về cây xanh |
| Thứ sáu | Vận động: bò chui qua "đường hầm rễ cây" | Chơi tự do ở sân | Nhìn lại tuần, trẻ cho xem cốc hạt đậu đã nảy mầm |
Đọc bảng này theo hàng ngang sẽ thấy năm lĩnh vực đều có mặt; đọc theo cột thấy một ý được gặp lại nhiều lần bằng nhiều cách. Đó là điều một kế hoạch tuần tốt cần có.
Những dấu hiệu của một bảng kế hoạch tuần được làm kỹ
Không cần là người trong nghề cũng nhận ra được một bảng kế hoạch tuần chăm chút. Dấu hiệu đầu tiên là sự cân đối: các ô hoạt động học trải đều qua các lĩnh vực, dòng ngoài trời không bị bỏ trống liên tục, giờ chiều không biến thành giờ học thêm. Dấu hiệu thứ hai là sự liền mạch: nội dung của thứ hai có tiếng vọng ở thứ ba, thứ tư; góc chơi phản ánh chủ đề; hoạt động cuối tuần có phần nhìn lại.
Dấu hiệu thứ ba là có chỗ ghi điều chỉnh. Nhiều mẫu kế hoạch có cột hoặc dòng nhỏ để cô ghi lại hôm đó đã đổi gì và vì sao, ví dụ trời mưa nên thay giờ ngoài trời bằng trò chơi trong hành lang, hay lớp thích thú với một con sâu tìm thấy trong bồn nên dành thêm thời gian quan sát. Kế hoạch tuần không phải bản cam kết làm đúng từng ô; nó là bản dự kiến có lý do.
Ngược lại, một bảng chép y nguyên qua nhiều tuần, chỉ thay tên chủ đề, hoặc ô nào cũng ghi "ôn bài cũ", là dấu hiệu nên hỏi thêm cô giáo một cách nhẹ nhàng.
Dùng bảng kế hoạch tuần ở nhà cho đúng việc
Bảng kế hoạch tuần hữu ích cho gia đình nếu được dùng như một tấm bản đồ để trò chuyện, không phải như một đề cương để kiểm tra.
- Nhìn chủ đề tuần để chọn câu hỏi mở buổi tối: "Hôm nay con thấy cái cây nào lạ?" dễ trả lời hơn "Hôm nay con học gì?"
- Chuẩn bị đồ khi cô nhắn trước: một chiếc lá, một hộp giấy, một tấm ảnh gia đình; bảng tuần giúp gia đình không bị bất ngờ.
- Biết hôm nào có vận động nhiều để cho con mặc đồ và mang giày phù hợp.
- Không bắt con kể lại bài học theo đúng ô trong bảng; trẻ mẫu giáo nhớ theo trải nghiệm, không theo thời khoá biểu.
- Không luyện trước ở nhà nội dung tuần sau; trẻ đã biết trước sẽ mất phần khám phá, còn cô sẽ khó quan sát đúng.
- Thấy điều gì chưa rõ thì hỏi cô vào giờ đón, ngắn gọn, thay vì đánh giá lớp qua một ô trong bảng.
Với lớp nhà trẻ, bảng tuần đơn giản hơn nhiều và lặp lại nhiều hơn; cách lập kế hoạch cho trẻ dưới ba tuổi được bàn ở một bài riêng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bảng kế hoạch tuần của lớp con không ghi giờ cụ thể?
Giờ cụ thể nằm trong chế độ sinh hoạt một ngày của trường và ít thay đổi, nên nhiều trường không lặp lại trong bảng tuần. Bảng tuần tập trung vào nội dung thay đổi theo ngày. Nếu cần biết giờ, phụ huynh có thể xin lịch sinh hoạt một ngày của lớp.
Con nói hôm nay không học gì, chỉ chơi, có đúng không?
Rất thường gặp. Với trẻ mẫu giáo, hoạt động học được tổ chức dưới dạng chơi, nên trong mắt trẻ mọi thứ đều là chơi. Đó là điều chương trình mong muốn. Phụ huynh có thể đối chiếu với bảng tuần rồi hỏi con về một việc cụ thể, sẽ nghe được nhiều hơn.
Bảng kế hoạch tuần ở lớp con thay đổi giữa tuần thì có sao không?
Không sao, thậm chí là dấu hiệu tốt nếu có lý do. Cô có thể đổi vì thời tiết, vì lớp hứng thú với một điều bất ngờ, hoặc vì một hoạt động cần thêm thời gian. Điều quan trọng là mục tiêu của tuần vẫn được giữ.
Có nên chụp bảng kế hoạch tuần để dạy thêm cho con ở nhà?
Không nên dạy lại theo bảng. Trẻ học tốt nhất khi được khám phá lần đầu ở lớp cùng bạn. Ở nhà, phụ huynh nên dùng bảng để trò chuyện, đọc một cuốn truyện cùng chủ đề hay ra công viên ngắm cây, chứ không biến buổi tối thành giờ học thứ hai.
Giờ làm quen tiếng Anh nằm ở đâu trong kế hoạch tuần?
Tuỳ trường, thường xếp vào buổi chiều hoặc một khoảng buổi sáng không trùng giờ hoạt động học chính. Nội dung tiếng Anh nên đi theo chủ đề chung của lớp. Quy định về thời lượng và điều kiện được bàn ở mục song ngữ trong học vụ.
Lớp ghép nhiều độ tuổi thì kế hoạch tuần khác gì?
Lớp ghép vẫn dùng chung chủ đề và khung ngày, nhưng hoạt động học được chia nhóm hoặc giao nhiệm vụ khác mức cho trẻ lớn và trẻ nhỏ. Bảng tuần thường ghi thêm phần phân hoá. Phụ huynh có con ở lớp ghép nên hỏi cô con mình đang ở nhóm nào.