Phần tiếng Anh của một trường mầm non không chỉ nằm trong lời giới thiệu mà phải hiện ra trong hai loại giấy tờ: kế hoạch giáo dục năm học của nhà trường và các thông tin trường công khai theo quy định. Ở đó, một trường làm đúng nói được tiếng Anh được tổ chức theo căn cứ nào, cho những lớp nào, thời lượng bao nhiêu, ai dạy, dùng học liệu gì, đánh giá ra sao, và gia đình đăng ký hay từ chối thế nào.
Việc công khai thông tin trong cơ sở giáo dục hiện được quy định tại Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT, thay cho quy định cũ; danh mục cụ thể nên đọc nguyên văn văn bản. Bài này không thay cho việc đọc văn bản, mà chỉ ra phần tiếng Anh thường nằm ở mục nào của kế hoạch năm học, những dấu hiệu cho thấy phần đó được viết thật hay viết cho có, các giấy tờ đi kèm khi gia đình đăng ký, và chỗ đọc thông tin trong năm.
Kế hoạch năm học: chỗ phần tiếng Anh phải có mặt
Mỗi năm học, trường mầm non lập kế hoạch giáo dục của nhà trường trên cơ sở chương trình quốc gia và hướng dẫn nhiệm vụ năm học của ngành. Kế hoạch này nêu mục tiêu năm học, các chủ đề dự kiến theo khối lớp, cách tổ chức hoạt động, điều kiện thực hiện và cách đánh giá. Đây là tài liệu nền mà kế hoạch tháng, tuần của từng lớp được dựng lên từ đó.
Nếu trường tổ chức làm quen tiếng Anh, phần này nên có mặt trong kế hoạch năm như một mục riêng hoặc một phần của mục hoạt động: áp dụng cho khối lớp nào, theo Thông tư 50/2020 hay là nội dung nhà trường phát triển thêm, mục tiêu năm học là gì, thời lượng mỗi tuần, đội ngũ thực hiện, học liệu, và cách bảo đảm không ảnh hưởng chương trình chính.
Hướng dẫn nhiệm vụ năm học của sở giáo dục, như ở TP.HCM, thường nhắc tới các hoạt động ngoài chương trình, trong đó có làm quen ngoại ngữ, theo hướng tự nguyện và đúng quy định. Kế hoạch của trường vì vậy không chỉ là giấy tờ nội bộ mà còn là cam kết trường làm theo hướng dẫn của ngành. Khi kế hoạch năm học có phần tiếng Anh rõ ràng, kế hoạch tháng và tuần của từng lớp mới có chỗ để ghi giờ tiếng Anh một cách nhất quán; khi kế hoạch năm im lặng, mỗi lớp dễ làm một kiểu.
Đọc phần tiếng Anh trong kế hoạch: viết thật và viết cho có
Cùng một mục, có thể viết cụ thể đến mức đem ra kiểm được, hoặc viết chung chung đến mức không kiểm được gì. Bảng dưới đặt hai cách viết cạnh nhau:
| Mục | Viết cụ thể (kiểm được) | Viết chung chung (khó kiểm) |
|---|---|---|
| Căn cứ | Nêu rõ Thông tư 50/2020 và phần nhà trường phát triển thêm | Chỉ ghi "theo chương trình tiên tiến" |
| Đối tượng | Ghi khối lớp áp dụng, như các lớp 3–6 tuổi | Ghi "toàn trường" |
| Mục tiêu | Mục tiêu làm quen theo độ tuổi: hứng thú, nghe hiểu, phản hồi | Ghi "trẻ giao tiếp tiếng Anh thành thạo" |
| Thời lượng | Số hoạt động mỗi tuần và độ dài theo khối | Ghi "học tiếng Anh hằng ngày" |
| Đội ngũ | Ai dạy, điều kiện, ai hỗ trợ trong lớp | Ghi "giáo viên chuẩn quốc tế" |
| Học liệu | Tên bộ học liệu, cách lựa chọn | Không có |
| Đánh giá | Quan sát, nhận xét, không chấm điểm | Ghi "kiểm tra định kỳ" |
| Tự nguyện | Cách đăng ký, cách từ chối, hoạt động thay thế | Không có |
Phụ huynh thường không được xem toàn văn kế hoạch năm học, nhưng nội dung chính của nó được trình bày ở buổi họp phụ huynh đầu năm và trong thông tin công khai. Khi nghe trình bày, có thể đối chiếu với bảng này để biết mục nào cần hỏi thêm.
Thông tin công khai: phần tiếng Anh nằm ở đâu
Quy định về công khai yêu cầu cơ sở giáo dục công bố một số nhóm thông tin như chương trình, kế hoạch giáo dục, đội ngũ, cơ sở vật chất, kết quả hoạt động và các khoản thu nếu có, kèm hình thức và thời điểm công khai. Với trường mầm non, các thông tin này thường được niêm yết tại trường và đăng trên trang thông tin điện tử của trường.
Phần tiếng Anh không phải là một nhóm riêng trong danh mục công khai, mà nằm rải trong các nhóm: chương trình và kế hoạch giáo dục nói hoạt động nào được tổ chức; đội ngũ nói có bao nhiêu giáo viên, trình độ ra sao, trong đó có giáo viên dạy tiếng Anh; cơ sở vật chất nói về phòng, thiết bị dùng chung; các khoản thu nói về hoạt động tự nguyện nếu có thu riêng.
Vì vậy, muốn hiểu phần tiếng Anh của trường qua thông tin công khai, phụ huynh cần đọc ghép nhiều mục. Một trường làm kỹ thường có thêm một bản giới thiệu riêng về chương trình làm quen tiếng Anh, trình bày gọn mục tiêu, thời lượng, đội ngũ và học liệu, để gia đình không phải tự ghép.
Thông tin công khai cũng có thời điểm: một số nội dung công bố đầu năm học, một số cập nhật khi có thay đổi, một số tổng kết cuối năm. Phần tiếng Anh nên đọc ở cả ba thời điểm. Đầu năm cho biết trường định làm gì; giữa năm cho biết có gì đổi; cuối năm cho biết đã làm được tới đâu. Đọc riêng một thời điểm dễ chỉ thấy lời hứa mà không thấy việc.
Giấy tờ đi kèm khi gia đình đăng ký giờ tiếng Anh
Vì làm quen tiếng Anh dựa trên nhu cầu của cha mẹ, việc đăng ký thường có giấy tờ. Một bộ giấy tờ đầy đủ thường gồm:
- Thông báo của nhà trường về việc tổ chức, nêu căn cứ, đối tượng, thời lượng, thời gian bắt đầu, người phụ trách.
- Phiếu đăng ký của cha mẹ, ghi rõ tên trẻ, lớp, lựa chọn tham gia hay không tham gia.
- Thông tin về hoạt động thay thế cho trẻ không tham gia: trẻ ở đâu, làm gì, ai trông trong khung giờ đó.
- Thông tin về việc dừng giữa năm: gia đình muốn cho con ngừng thì báo với ai, từ khi nào có hiệu lực.
- Thông tin về đơn vị phối hợp, nếu trường hợp tác với đơn vị bên ngoài: tên đơn vị, trách nhiệm của từng bên.
Ở trường mà tiếng Anh là một phần của chương trình nhà trường phát triển, áp dụng cho mọi lớp, giấy tờ có thể ở dạng khác: phần tiếng Anh được mô tả trong thoả thuận nhập học và kế hoạch giáo dục. Dù dạng nào, nguyên tắc vẫn là gia đình được biết trước con sẽ học gì, bao lâu, với ai.
Buổi họp phụ huynh đầu năm: nghe phần tiếng Anh theo thứ tự nào
Buổi họp đầu năm là lúc kế hoạch năm học được trình bày cho gia đình, thường ngắn và nhiều nội dung. Để không lỡ phần tiếng Anh, có thể nghe theo thứ tự sau:
- Nghe phần mục tiêu năm học của lớp trước, để biết chủ đề lớn và trọng tâm theo độ tuổi; phần tiếng Anh chỉ có nghĩa khi đặt cạnh phần này.
- Ghi lại khung giờ tiếng Anh trong tuần, người dạy, người hỗ trợ trong lớp, và tuần bắt đầu.
- Nghe cách giáo viên chủ nhiệm mô tả việc nối giờ tiếng Anh với chủ đề: có ví dụ cụ thể hay chỉ nói chung.
- Hỏi cách gia đình nhận thông tin về giờ tiếng Anh trong năm: bản tin chủ đề, nhận xét cuối chủ đề, buổi học mở.
- Ghi rõ đầu mối để hỏi khi có thay đổi, nhất là khi đổi giáo viên hay đổi khung giờ.
Năm điểm này có thể ghi trên một tờ giấy nhỏ và đem đối chiếu vào giữa năm. Nhiều khác biệt giữa kế hoạch và thực tế chỉ được nhận ra khi có ghi chép từ đầu năm để so.
Khi trường phối hợp với đơn vị dạy tiếng Anh bên ngoài
Nhiều trường mầm non, kể cả trường công lập, tổ chức giờ làm quen tiếng Anh qua hợp tác với một trung tâm ngoại ngữ hay đơn vị giáo dục khác. Cách làm này phổ biến vì không phải trường nào cũng có đủ giáo viên tiếng Anh. Điều cần rõ là trách nhiệm học vụ vẫn thuộc về nhà trường: trường duyệt nội dung, học liệu, kế hoạch, giám sát giờ dạy, và chịu trách nhiệm với gia đình về việc trẻ được chăm sóc an toàn trong khung giờ đó.
Trong thông tin công khai hay buổi họp đầu năm, phụ huynh có thể hỏi tên đơn vị phối hợp, đơn vị đó có giấy phép hoạt động phù hợp không, giáo viên do bên nào tuyển và bồi dưỡng, giáo viên chủ nhiệm của trường có ở trong lớp không. Đây là những câu bình thường, không phải sự nghi ngờ.
Điều đáng lưu ý là khi đơn vị phối hợp mang theo giáo trình riêng, kế hoạch tiếng Anh dễ tách khỏi kế hoạch chủ đề của lớp. Trường làm tốt sẽ yêu cầu đơn vị phối hợp điều chỉnh để bám chủ đề, hoặc ít nhất là gửi kế hoạch trước cho giáo viên chủ nhiệm.
Thay đổi giữa năm và báo cáo cuối năm
Kế hoạch năm học có thể điều chỉnh khi điều kiện thay đổi: giáo viên nghỉ, đổi đơn vị phối hợp, đổi thời lượng, hay có hướng dẫn mới của ngành giữa năm. Với phần tiếng Anh, những thay đổi ảnh hưởng tới trẻ, như đổi giáo viên, đổi khung giờ, giảm hay tăng buổi, nên được thông báo cho gia đình kèm lý do. Phụ huynh có quyền hỏi lại và đề nghị trao đổi nếu thay đổi làm ảnh hưởng tới con.
Cuối năm học, trường tổng kết việc thực hiện kế hoạch, trong đó có phần hoạt động làm quen tiếng Anh: đã làm được gì, gặp khó khăn gì, điều chỉnh gì cho năm sau. Phần tổng kết này thường được báo cáo trong hội nghị cuối năm, họp phụ huynh hay báo cáo gửi cơ quan quản lý. Đây là chỗ phụ huynh nhìn thấy trường có thật sự rút kinh nghiệm hay không.
Kết quả đánh giá của từng trẻ trong giờ tiếng Anh, theo tinh thần làm quen, là nhận xét về hứng thú, khả năng nghe hiểu, phản hồi, không phải điểm số hay chứng chỉ. Một báo cáo cuối năm ghi "trẻ đạt chuẩn tiếng Anh cấp độ X" ở bậc mầm non nên được hỏi lại về căn cứ. Nhận xét tốt nhất thường là những câu mô tả: trẻ thích bài hát nào, đã chủ động đáp lại câu chào, đã dám đứng lên làm động tác trước nhóm.
Câu hỏi thường gặp
Phụ huynh có quyền xem kế hoạch giáo dục năm học của trường không?
Nội dung chính của kế hoạch giáo dục thuộc các thông tin cơ sở giáo dục phải công khai theo quy định. Phụ huynh có thể đọc ở bảng tin, trang thông tin điện tử của trường hoặc hỏi tại buổi họp đầu năm. Bản chi tiết nội bộ có thể không phát cho từng gia đình.
Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT là văn bản gì?
Đây là thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, gồm nội dung, hình thức và thời điểm công khai. Khi đọc, nên kiểm tình trạng hiệu lực và văn bản sửa đổi nếu có.
Trường không có văn bản đăng ký mà tự xếp con vào giờ tiếng Anh có đúng không?
Với chương trình làm quen tiếng Anh theo Thông tư 50/2020, việc tổ chức dựa trên nhu cầu của cha mẹ. Nếu tiếng Anh là một phần chương trình nhà trường mà gia đình đã chấp nhận khi nhập học, nó cần được ghi rõ trong thoả thuận. Phụ huynh có thể đề nghị trường làm rõ.
Có thể đăng ký giờ tiếng Anh giữa năm học không?
Nhiều trường cho phép, tuỳ chỗ trong nhóm và kế hoạch của lớp. Trẻ vào giữa năm thường được làm quen nhẹ nhàng, vì chương trình làm quen không đòi trẻ phải theo kịp một giáo trình theo thứ tự. Phụ huynh nên hỏi trường cách sắp xếp cụ thể.
Thông tin công khai của trường đăng ở đâu?
Thường ở bảng tin tại trường và trang thông tin điện tử của trường, đôi khi kèm trong tài liệu phát ở buổi họp phụ huynh. Quy định về công khai nêu cả hình thức và thời điểm. Nếu không tìm thấy, phụ huynh có thể hỏi văn phòng trường.
Nếu thấy giờ tiếng Anh thực tế khác kế hoạch đã công bố thì làm gì?
Trước hết trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để hiểu lý do, sau đó nêu với ban giám hiệu nếu cần. Ghi lại cụ thể khác ở đâu, như thời lượng, giáo viên, khung giờ, sẽ giúp cuộc trao đổi rõ ràng. Phần lớn sai khác được giải quyết ở cấp trường.